Elon Musk's 2012 Caltech Commencement Address

Tôi đã cố suy nghĩ xem mình nên nói điều gì

mà thực sự có ích và mang lại giá trị cho các bạn trong tương lai?

Và tôi nghĩ có lẽ nên kể lại câu chuyện về việc tôi đã đi đến được ngày hôm nay như thế nào.

Những điều ấy đã diễn ra bằng cách nào?

Và có lẽ trong đó có những bài học kinh nghiệm,

bởi chính tôi đôi khi cũng tự hỏi tại sao mọi chuyện lại có thể diễn ra như vậy?

Khi còn trẻ, tôi thực sự chẳng biết mình sẽ làm gì khi lớn lên.

Mọi người cứ liên tục hỏi tôi, rồi dần dần

tôi nghĩ rằng việc phát minh ra những điều mới mẻ sẽ vô cùng tuyệt vời.

Và lý do tôi nghĩ vậy là vì tôi từng đọc một câu nói của Arthur C. Clarke,

rằng bất kỳ công nghệ nào đủ tiên tiến đều không khác gì phép màu ma thuật.

Và điều đó hoàn toàn là sự thật.

Nếu bạn quay ngược thời gian 300 năm trước,

những thứ mà ngày nay chúng ta coi là hiển nhiên sẽ khiến bạn bị thiêu sống trên giàn hỏa.

Khả năng bay lượn trên bầu trời, điều đó từng là điên rồ.

Khả năng nhìn xa vạn dặm, khả năng liên lạc tức thì,

và với internet, chúng ta thực chất đang có một dạng trí tuệ tập thể chung,

cùng khả năng tiếp cận toàn bộ tri thức nhân loại trong chớp mắt

từ hầu như bất kỳ nơi nào trên Trái Đất.

Đây chính là những thứ mà trong thời xa xưa chắc chắn được coi là phép phù thủy.

Thậm chí, tôi nghĩ nó còn vượt xa hơn thế nữa,

bởi có rất nhiều thứ chúng ta đang hưởng thụ hôm nay

mà người xưa thậm chí còn chưa bao giờ dám mường tượng tới.

Chúng thậm chí còn chưa từng xuất hiện trong cõi thần tiên ma thuật.

Vì vậy nếu tôi có thể thúc đẩy công nghệ tiến lên, điều đó chẳng khác nào tạo ra phép thuật và thật tuyệt vời.

Tôi từng trải qua một cuộc khủng hoảng hiện sinh nhẹ

vì tôi cố gắng tìm hiểu xem tất cả những điều này có ý nghĩa gì?

Đâu là mục đích tồn tại của vạn vật?

Và tôi đi đến kết luận rằng nếu chúng ta có thể mở rộng vốn tri thức của thế giới,

nếu ta làm được những điều giúp mở rộng tầm mức và quy mô của nhận thức con người,

thì chúng ta sẽ đặt ra được những câu hỏi đúng đắn hơn và trở nên thông tuệ hơn.

Và đó thực sự là con đường duy nhất để loài người tiến bước.

Thế là tôi đã học vật lý và kinh doanh

bởi để làm được những việc ấy, bạn cần hiểu vũ trụ này vận hành ra sao,

và bạn cũng cần biết nền kinh tế hoạt động như thế nào,

và bạn phải có khả năng tập hợp được nhiều nhân tài lại để cùng làm việc

bởi một cá nhân đơn lẻ rất khó tạo nên điều gì to lớn nếu đó là một công nghệ mang tính đột phá.

Ban đầu tôi đến bang California

để nghiên cứu cách cải thiện mật độ năng lượng cho xe điện,

về cơ bản là tìm xem có loại siêu tụ điện tiên tiến nào có thể thay thế pin hóa học hay không.

Và đó là vào năm 1995.

Đó cũng là lúc làn sóng internet bắt đầu bùng nổ,

và tôi tự nhủ, mình có thể tiếp tục theo đuổi công nghệ tụ điện này

nơi mà thành công chưa chắc đã là một kết cục khả thi,

hoặc là dấn thân vào internet và trở thành một phần của nó, nên tôi đã quyết định bỏ học.

May thay, buổi lễ tốt nghiệp đã diễn ra nên không ai có thể trách tôi là xúi các bạn bỏ học được.

Tôi đã làm vài dự án internet, các bạn biết đấy, loanh quanh đôi ba việc.

Một trong số đó chính là PayPal.

Và tôi nghĩ có lẽ sẽ rất hữu ích nếu chia sẻ

rằng một trong những yếu tố then chốt khi thành lập PayPal chính là cách nó khởi đầu.

Bởi ban đầu, ý tưởng của PayPal là tạo ra một tổ hợp đa dịch vụ tài chính.

Nơi mà mọi nhu cầu tài chính của bạn được tích hợp liền mạch chỉ trong một giao diện.

Và khi ấy chúng tôi có thêm một tính năng nhỏ, đó là chuyển tiền thanh toán qua email.

Mỗi khi giới thiệu hệ thống cho ai đó xem, chúng tôi thường khoe phần phức tạp nhất,

đó là tổ hợp đa dịch vụ tài chính vốn cực kỳ kỳ công để xây dựng.

Thế nhưng chẳng ai quan tâm cả.

Sau đó chúng tôi cho họ xem tính năng chuyển tiền qua email vốn rất đơn giản, thì ai nấy đều thích thú.

Vì thế tôi nghĩ điều quan trọng là phải biết lắng nghe phản hồi từ môi trường xung quanh.

Bạn cần tạo ra một vòng lặp phản hồi và điều chỉnh càng nhanh càng tốt.

Nên chúng tôi đã dồn toàn lực vào thanh toán email và nỗ lực hết mình để nó thành công.

Và chính điều đó đã giúp công ty thực sự cất cánh.

Nếu không lắng nghe những gì người dùng phản hồi, có lẽ chúng tôi đã không thể thành công.

Do đó, việc nhìn nhận và kịp thời điều chỉnh những giả định ban đầu của mình là vô cùng thiết yếu.

Sau khi rời PayPal, tôi tự hỏi: Đâu là những vấn đề sẽ ảnh hưởng sâu sắc nhất đến tương lai nhân loại?

Tôi không hề xuất phát từ góc độ đâu là cách kiếm tiền nhanh nhất,

mà là điều gì sẽ định hình tương lai của cả nhân loại.

Tôi cho rằng vấn đề lớn nhất trên mặt đất của chúng ta là năng lượng bền vững,

cả việc sản xuất lẫn tiêu thụ năng lượng theo một phương thức thân thiện, bền vững.

Nếu không giải quyết được bài toán này trong thế kỷ này, chúng ta sẽ gặp đại họa.

Và vấn đề thứ hai là đưa sự sống vươn ra ngoài vũ trụ để biến con người thành sinh vật sống đa hành tinh.

Vế sau là nền móng cho SpaceX, và vế trước là lý do ra đời của Tesla và SolarCity.

Khi bắt đầu SpaceX, ban đầu tôi nghĩ rằng chẳng ai có thể lập ra một công ty chế tạo tên lửa.

Lúc đó tôi cũng chưa đến mức điên rồ như vậy.

Nhưng rồi tôi nghĩ, làm cách nào để thúc đẩy ngân sách của NASA tăng lên?

Đó thực sự mới là mục tiêu ban đầu của tôi.

Tôi nghĩ nếu ta thực hiện một sứ mệnh giá rẻ lên Sao Hỏa, gọi là 'Ốc đảo Sao Hỏa',

mang theo hạt giống trong gel dinh dưỡng khô, rồi tưới nước cho chúng nảy mầm ngay khi hạ cánh,

bạn sẽ có một bức ảnh để đời tuyệt đẹp: những mầm cây xanh mướt trên nền đất đỏ Sao Hỏa.

Và công chúng thường rất hào hứng với những tiền lệ chưa từng có và những điều phi thường.

Và đó sẽ là mầm sống đầu tiên trên Sao Hỏa,

chặng đường xa nhất mà sự sống từng du hành từ trước đến nay.

Tôi nghĩ điều đó sẽ khiến mọi người phấn khích và từ đó thúc đẩy tăng ngân sách cho NASA.

Rõ ràng lợi nhuận tài chính từ một chuyến đi như vậy gần như bằng không.

Nên bất kỳ điều gì tốt hơn mức đó đều là điều may mắn.

Thế là tôi đã lặn lội sang Nga ba lần để tìm mua tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đã tân trang.

Bởi đó là phương án có giá hời nhất.

Và tôi phải nói thật rằng cảm giác đến đó vào cuối năm 2001, 2002 vô cùng kỳ quặc,

đến gặp lực lượng tên lửa Nga và nói: "Tôi muốn mua hai quả tên lửa lớn nhất của các ông,

nhưng các ông cứ giữ lại đầu đạn hạt nhân nhé."

Họ nghĩ tôi bị điên, nhưng tôi có tiền thật, nên mọi chuyện vẫn ổn.

Sau vài chuyến đi Nga, tôi nhận ra ấn tượng ban đầu của mình là hoàn toàn sai lầm.

Bởi trước đó tôi ngỡ rằng nhân loại không có đủ ý chí để khám phá và mở rộng ra ngoài Trái Đất.

Nhưng thực ra nhiệt huyết khám phá luôn tràn trề, đặc biệt là tại Hoa Kỳ,

bởi nước Mỹ là một quốc gia của những người tiên phong khám phá,

của những con người di cư đến từ khắp nơi trên thế giới.

Tôi tin nước Mỹ chính là sự kết tinh tinh hoa của tinh thần khai phá nhân loại.

Nhưng nếu người ta nghĩ điều đó là bất khả thi hoặc sẽ làm cạn kiệt ngân sách quốc gia,

thì họ sẽ không bao giờ bắt tay vào làm.

Vậy nên sau chuyến đi thứ ba, tôi tự nhủ điều chúng ta thực sự cần làm

là phải giải quyết tận gốc bài toán chi phí vận chuyển không gian, và tôi thành lập SpaceX.

Quyết định này đi ngược lại lời khuyên của hầu hết những người tôi từng trao đổi.

Một người bạn thậm chí còn bắt tôi ngồi xem hàng loạt video ghi lại cảnh các tên lửa nổ tung.

Và phải nói thật với các bạn, anh ấy chẳng sai chút nào.

Khởi đầu vô cùng gian nan vì trước đó tôi chưa từng chế tạo bất kỳ cỗ máy vật lý nào.

Tôi chỉ từng làm vài mô hình tên lửa nhỏ hồi còn bé và mấy thứ tương tự,

chứ chưa bao giờ điều hành một công ty sản xuất phần cứng.

Nên tôi phải tự mày mò tìm cách làm và chiêu mộ đúng những con người tài năng.

Và chúng tôi đã làm tất cả những điều đó, rồi nếm mùi thất bại ba lần liên tiếp.

Thực sự là những chuỗi ngày vô cùng cay đắng.

Đặc thù của ngành tên lửa là điểm đạt chuẩn bắt buộc phải là 100% tuyệt đối.

Bạn không thể thử nghiệm tên lửa trong đúng môi trường không gian thực tế mà nó sẽ bay.

Phép so sánh chuẩn nhất cho ngành kỹ thuật tên lửa là khi bạn viết một phần mềm phức tạp,

bạn không được chạy thử toàn bộ mã nguồn trên chiếc máy tính đích mà nó được thiết kế.

Nhưng ngay lần đầu tiên bấm nút khởi chạy trên máy tính đó, nó phải chạy mượt mà không có bất kỳ một lỗi nào.

Đó chính là bản chất cốt lõi của chế tạo tên lửa.

Và chúng tôi đã bắn trượt mục tiêu.

Lần phóng đầu tiên, tôi đã phải tự tay đi nhặt từng mảnh vỡ tên lửa quanh bãi phóng.

Thực sự rất đau lòng.

Chúng tôi rút kinh nghiệm sau mỗi lần thử, và cuối cùng ở lần phóng thứ tư năm 2008, tên lửa đã bay vào quỹ đạo.

Và lần phóng ấy diễn ra bằng những đồng tiền cuối cùng mà chúng tôi còn lại.

Thật may mắn là điều kỳ diệu đã xảy ra.

Người ta hay bảo: lần thứ tư may mắn mới mỉm cười.

Thế là chúng tôi đã đưa được tên lửa Falcon 1 vào quỹ đạo.

Và sau đó bắt đầu nâng cấp quy mô lên tên lửa Falcon 9,

với lực đẩy mạnh hơn gấp mười lần, đạt khoảng một triệu pound lực đẩy.

Chúng tôi đã phóng thành công tên lửa đó lên quỹ đạo rồi phát triển tiếp tàu vũ trụ Dragon,

con tàu mà vừa qua đã kết nối thành công với trạm vũ trụ và trở về Trái Đất an toàn.

Đó quả là một sự kiện thót tim, căng thẳng đến nghẹt thở.

Nên giờ đây là một sự nhẹ nhõm khổng lồ, tôi vẫn chưa dám tin là nó đã thành hiện thực.

Nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm ngoài những thành tựu này

để nhân loại có thể trở thành một nền văn minh du hành không gian, và trở thành loài sinh vật đa hành tinh.

Và đó là điều tôi nghĩ có tầm quan trọng sống còn,

và tôi hy vọng một số bạn ở đây sẽ cùng tham gia sứ mệnh đó, dù là tại SpaceX hay ở các công ty khác,

bởi đó thực sự là điều tối quan trọng để gìn giữ và lan tỏa ngọn lửa ý thức của nhân loại.

Trái Đất đã tồn tại được hơn 4 tỷ năm,

trong khi nền văn minh nhân loại, tính từ khi có chữ viết, mới chỉ tồn tại khoảng 10.000 năm.

Vì thế sự tồn tại của nền văn minh và ý thức chúng ta trên Trái Đất thực ra vô cùng mong manh.

trong suốt chiều dài lịch sử của địa cầu.

Thực ra tôi khá lạc quan về tương lai của Trái Đất,

nên tôi không muốn mọi người hiểu lầm là tôi nghĩ tất cả chúng ta sắp tuyệt chủng.

Tôi tin Trái Đất có thể vẫn sẽ an toàn trong một thời gian dài nữa.

Không dám chắc chắn 100%, nhưng khả năng cao là vậy.

Nhưng dù xác suất an toàn là 99%, thì 1% rủi ro vẫn rất xứng đáng để ta bỏ ra nỗ lực lớn

nhằm đảm bảo ta đã sao lưu sự sống cho sinh quyển, một phương án dự phòng hành tinh.

Và vì thế tôi thấy điều này vô cùng quan trọng.

Và để làm được điều đó, cần phải có một bước đột phá xảy ra,

đó là tạo ra một hệ thống tên lửa đưa người lên Sao Hỏa có khả năng tái sử dụng nhanh chóng và triệt để,

một nhiệm vụ nằm ngay trên lằn ranh của sự bất khả thi.

Nhưng đó chính là mục tiêu mà chúng tôi đang nỗ lực đạt được tại SpaceX.

Còn ở mặt trận Tesla, mục tiêu là chứng minh cho thế giới thấy xe điện có thể làm được những gì,

bởi trước đây mọi người đều có những định kiến sai lầm.

Chúng tôi phải thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận của xã hội về xe điện,

vì người ta từng nghĩ xe điện vừa chậm, vừa xấu, chạy được quãng đường ngắn chẳng khác gì xe sân golf.

Đó là lý do chúng tôi tạo ra Tesla Roadster để chứng minh xe điện có thể chạy cực nhanh, quyến rũ và đi được đường dài.

Và thật ngạc nhiên là dù bạn có chứng minh mọi thứ chạy trơn tru trên giấy tờ,

và các số liệu tính toán đều vô cùng rõ ràng,

thì phải cho đến khi bạn có một sản phẩm thật để họ tận tay lái thử, người ta mới thực sự tin.

Nếu bạn định khởi nghiệp, điều đầu tiên bạn nên làm là tạo ra một bản mẫu thử nghiệm chạy được thực tế.

Mọi thứ trông đều hào nhoáng trên slide PowerPoint.

Bạn có thể biến bất cứ thứ gì chạy mượt mà trên PowerPoint.

Nhưng nếu bạn có một sản phẩm mẫu thực tế, dẫu cho nó còn thô sơ,

điều đó sẽ có sức thuyết phục hơn gấp bội phần.

Vì vậy chúng tôi đã làm chiếc Roadster, và giờ đây sắp ra mắt mẫu Model S — một chiếc sedan 4 cửa.

Bởi sau khi chúng tôi làm xong chiếc Roadster, người ta lại bảo chúng tôi không thể sản xuất được một chiếc xe hơi thương mại thực thụ.

Tôi nghĩ: Được thôi, tôi sẽ làm cả chiếc xe đó nữa. Và mẫu xe ấy sắp trình làng.

Đó là toàn bộ hành trình và hy vọng có những bài học hữu ích có thể rút ra.

Thông điệp cốt lõi nhất tôi muốn gửi gắm là: Các bạn chính là những nhà phù thủy của thế kỷ 21.

Đừng để bất kỳ điều gì kìm hãm bước chân của các bạn.

Trí tưởng tượng chính là giới hạn duy nhất.

Hãy bước ra thế giới và kiến tạo nên những điều kỳ diệu.

Xin chân thành cảm ơn các bạn.